Welke onderdelen zitten er in een PMO en wat heeft jouw organisatie nodig?

Een Preventief Medisch Onderzoek, oftewel PMO, is geen standaardpakket dat er voor iedere organisatie hetzelfde uitziet. De inhoud kan variëren van een digitale vragenlijst tot een uitgebreid onderzoek met medische metingen, lichamelijk onderzoek en een persoonlijk adviesgesprek. Welke onderdelen nodig en waardevol zijn, hangt af van de arbeidsrisico’s, de werkzaamheden, de samenstelling van het personeelsbestand en het doel dat je met het onderzoek wilt bereiken. Wil je vooral voldoen aan de wettelijke verplichting rondom het PAGO? Wil je medewerkers breder inzicht geven in hun gezondheid en vitaliteit? Of wil je de groepsresultaten gebruiken om gericht te investeren in preventie en duurzame inzetbaarheid? In dit artikel zetten we de mogelijke onderdelen van een PMO voor je op een rij.

Een PMO begint met het bepalen van het doel

Voordat je een PMO samenstelt, is het belangrijk om te bepalen wat je ermee wilt bereiken. Een organisatie die vooral inzicht wil krijgen in werkdruk en mentale belasting, heeft een andere onderzoeksopzet nodig dan een productiebedrijf waar medewerkers worden blootgesteld aan lawaai of fysieke belasting. Mogelijke doelstellingen zijn:

• werkgerelateerde gezondheidsrisico’s vroegtijdig signaleren;
• invulling geven aan de wettelijke verplichting om een PAGO aan te bieden;
• medewerkers persoonlijk inzicht geven in hun gezondheid;
• uitval en verzuim helpen voorkomen;
• inzicht krijgen in vitaliteit en duurzame inzetbaarheid;
• thema’s bepalen waarop preventieve interventies nodig zijn;
• ontwikkelingen over een langere periode volgen.

Het doel bepaalt voor een belangrijk deel welke vragenlijsten, metingen en gesprekken relevant zijn.

De RI&E als uitgangspunt voor het PAGO

Wil je met het onderzoek ook voldoen aan de wettelijke verplichting rondom het Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek? Dan vormt de actuele risico-inventarisatie en -evaluatie, oftewel de RI&E, een belangrijk uitgangspunt. In de RI&E staan de arbeidsrisico’s binnen jouw organisatie beschreven. Denk aan:

• fysieke belasting;
• beeldschermwerk;
• werkdruk;
• lawaai;
• gevaarlijke stoffen;
• trillingen;
• onregelmatige werktijden of nachtdiensten;
• psychosociale arbeidsbelasting.

De inhoud van het PAGO moet aansluiten op de risico’s die medewerkers tijdens hun werk lopen. Een algemeen vitaliteitsonderzoek voldoet daarom niet automatisch aan de wettelijke verplichting. In de praktijk worden het PAGO en een breder PMO vaak met elkaar gecombineerd.

Digitale gezondheidsvragenlijsten

Veel PMO’s beginnen met één of meerdere digitale vragenlijsten. Daarmee krijgt de medewerker inzicht in verschillende aspecten van de eigen gezondheid, vitaliteit en inzetbaarheid. Afhankelijk van de gekozen opzet kunnen vragen worden gesteld over:

• lichamelijke gezondheid;
• mentale gezondheid;
• werkdruk en stress;
• werkvermogen;
• slaap en herstel;
• beweging;
• voeding;
• roken en alcoholgebruik;
• balans tussen werk en privé;
• fysieke belasting;
• ervaren gezondheid en energie;
• motivatie en bevlogenheid.

Een digitale vragenlijst is relatief eenvoudig voor een grote groep medewerkers in te zetten. De medewerker ontvangt op basis van de antwoorden een persoonlijke terugkoppeling. Wanneer er voldoende medewerkers deelnemen, kunnen de resultaten bovendien worden verwerkt in een geanonimiseerde groepsrapportage. Een vragenlijst geeft echter niet altijd een volledig beeld. Wanneer je medewerkers ook concrete medische inzichten wilt bieden, kan het PMO worden uitgebreid met metingen of lichamelijk onderzoek.

Medische metingen

Medische metingen kunnen medewerkers meer inzicht geven in mogelijke gezondheidsrisico’s. Welke metingen relevant zijn, hangt af van de doelgroep, de arbeidsrisico’s en het doel van het onderzoek. Mogelijke metingen zijn bijvoorbeeld:

• bloeddruk;
• hartslag;
• lengte, gewicht en BMI;
• middelomtrek;
• cholesterol;
• bloedsuiker;
• longfunctie;
• gehoor;
• gezichtsvermogen.

Niet iedere meting is voor iedere medewerker of organisatie noodzakelijk. Het heeft weinig waarde om zo veel mogelijk onderzoeken aan te bieden zonder dat daar een duidelijke aanleiding voor is. De metingen moeten passen bij de werkzaamheden en iets toevoegen aan het persoonlijke gezondheidsinzicht van de medewerker. Afwijkende meetwaarden betekenen niet direct dat iemand ziek is. De deskundige die het onderzoek uitvoert, bespreekt wat de uitslagen betekenen en of verder onderzoek of contact met de huisarts verstandig is.

Lichamelijk of functiegericht onderzoek

Bij fysiek belastend werk kan aanvullend lichamelijk of functiegericht onderzoek relevant zijn. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gekeken naar houding, bewegingsapparaat, kracht, conditie of lichamelijke belastbaarheid. Dit kan van toegevoegde waarde zijn voor medewerkers die:

• veel tillen, duwen of trekken;
• repeterende werkzaamheden uitvoeren;
• langdurig staan of in een belastende houding werken;
• zwaar lichamelijk werk verrichten;
• veel achter een beeldscherm werken;
• veiligheidskritische werkzaamheden uitvoeren.

Het doel is niet om medewerkers te beoordelen op hun geschiktheid, maar om gezondheidsrisico’s tijdig te herkennen en persoonlijk advies te geven over gezond en veilig werken.

Mentale gezondheid en werkdruk

Mentale belasting is binnen veel organisaties een belangrijk onderdeel van het PMO. Met gevalideerde vragenlijsten kan onder andere worden gekeken naar werkdruk, stress, herstel, bevlogenheid en de balans tussen belasting en belastbaarheid. De medewerker krijgt hiermee persoonlijk inzicht in signalen die mogelijk aandacht vragen. Daarnaast kunnen de geanonimiseerde groepsresultaten zichtbaar maken dat bijvoorbeeld werkdruk, herstel of sociale veiligheid binnen bepaalde onderdelen van de organisatie aandacht nodig heeft. Een PMO stelt geen organisatiebrede diagnose, maar kan wel een waardevol startpunt vormen voor verdiepend onderzoek en gerichte preventieve maatregelen.

Een persoonlijk adviesgesprek

Een persoonlijk gesprek met een deskundige kan de waarde van het PMO aanzienlijk vergroten. Tijdens dit gesprek worden de resultaten uitgelegd en in samenhang besproken. De medewerker kan vragen stellen en krijgt praktische adviezen die aansluiten bij de eigen situatie. Wanneer daar aanleiding voor is, kan worden geadviseerd om contact op te nemen met bijvoorbeeld:

• de huisarts;
• de bedrijfsarts;
• een fysiotherapeut;
• een psycholoog of coach;
• een leefstijlprofessional;
• een andere passende deskundige.

Het persoonlijke gesprek en de individuele resultaten zijn vertrouwelijk. Deze informatie wordt niet met jou als werkgever gedeeld.

De persoonlijke rapportage voor de medewerker

Iedere deelnemer ontvangt een eigen rapportage met de persoonlijke resultaten. Daarin kunnen scores, meetwaarden, aandachtspunten en praktische adviezen worden opgenomen. Een goede persoonlijke rapportage is:

• duidelijk en begrijpelijk;
• positief en activerend;
• afgestemd op de uitgevoerde onderzoeken;
• voorzien van haalbare adviezen;
• uitsluitend toegankelijk voor de medewerker.

Juist deze persoonlijke terugkoppeling maakt het mogelijk om een PMO als een cadeau aan medewerkers te presenteren. Je geeft medewerkers een vertrouwelijk moment om stil te staan bij hun gezondheid en laat zien dat je hun welzijn en vitaliteit belangrijk vindt.

De groepsrapportage voor de werkgever

Bij voldoende deelname kun je als werkgever kiezen voor een geanonimiseerde groepsrapportage. Hierin worden geen individuele resultaten of medische gegevens opgenomen. Een groepsrapportage kan bijvoorbeeld inzicht geven in:

• ervaren werkdruk en mentale belasting;
• werkvermogen;
• fysieke belasting;
• slaap en herstel;
• leefstijl en vitaliteit;
• algemene behoefte aan ondersteuning;
• verschillen tussen grotere organisatieonderdelen;
• mogelijke aandachtspunten voor preventief beleid.

De groep moet groot genoeg zijn om te voorkomen dat resultaten naar individuele medewerkers herleidbaar zijn. Spreek daarom vooraf met de aanbieder af welke minimale groepsgrootte wordt gehanteerd en welke uitsplitsingen verantwoord zijn.

Van onderzoeksresultaten naar interventies

Een PMO heeft vooral waarde wanneer je daadwerkelijk iets met de groepsresultaten doet. Blijkt bijvoorbeeld dat veel medewerkers onvoldoende herstellen, een hoge werkdruk ervaren of fysieke klachten hebben? Dan kun je onderzoeken welke maatregelen of interventies passend zijn. Denk aan:

• coaching of psychologische ondersteuning;
• trainingen over werkdruk en herstel;
• ergonomisch advies of werkplekaanpassingen;
• fysiotherapeutische ondersteuning;
• leefstijlprogramma’s;
• hulp bij financiële zorgen;
• ondersteuning tijdens de overgang;
• aanpassingen in werkprocessen of roosters;
• aanvullende gesprekken met medewerkers of teams.

Bepaal daarom al vóór de start van het PMO hoe je mogelijke aandachtspunten wilt opvolgen. Zo voorkom je dat de groepsrapportage uiteindelijk in een la verdwijnt.

Basis-PMO of uitgebreid onderzoek?

Een basis-PMO met digitale vragenlijsten kan passend zijn wanneer je medewerkers laagdrempelig inzicht wilt geven in hun gezondheid en vitaliteit. Wil je uitgebreidere persoonlijke inzichten of zijn er specifieke arbeidsrisico’s aanwezig? Dan kunnen medische metingen, functiegericht onderzoek en persoonlijke gesprekken worden toegevoegd. Meer onderdelen betekenen niet automatisch een beter PMO. Het gaat erom dat de inhoud aansluit op:

• de RI&E en aanwezige arbeidsrisico’s;
• de verschillende functies binnen de organisatie;
• jouw doelstellingen;
• de wensen en behoeften van medewerkers;
• de gewenste groepsrapportage;
• het beschikbare budget;
• de manier waarop je vervolg wilt geven aan de resultaten.

Een PMO op maat laten samenstellen

PMO-aanbieders verschillen sterk in vragenlijsten, medische metingen, onderzoeksmethoden, persoonlijke begeleiding en rapportagemogelijkheden. Hierdoor zijn offertes niet altijd eenvoudig met elkaar te vergelijken. Via PMO Vergelijk Direct brengen we eerst jouw organisatie, doelstellingen, RI&E en wensen in kaart. Daarna vergelijken we passende aanbieders op inhoud, uitvoering en kosten. Zo krijg je geen willekeurig standaardpakket, maar een PMO of PAGO dat zo goed mogelijk aansluit bij jouw organisatie en medewerkers. Wil je weten welke onderdelen jouw organisatie nodig heeft? Vraag dan vrijblijvend een offertevergelijk aan.