Terwijl een deel van Nederland slaapt, houden andere medewerkers de zorg, logistiek, productie en beveiliging draaiende. Werken in de nacht hoort in sommige organisaties bij de dagelijkse praktijk. Maar wat betekent dat voor de gezondheid van je medewerkers? En hoe geef je dit een passende plek in een PMO of PAGO?
Een onderzoek dat aansluit op nachtwerk kijkt naar de belasting van werken op tijden waarop het lichaam normaal gesproken rust. Dat vraagt om gerichte aandacht voor slaap, herstel en de inrichting van het werk.
Waarom verdient nachtwerk extra aandacht?
Werken in de nacht kan het dag-nachtritme verstoren. Medewerkers kunnen bijvoorbeeld moeite hebben om overdag te slapen of onvoldoende herstellen tussen diensten. Vermoeidheid kan ook gevolgen hebben voor de concentratie en veiligheid tijdens het werk.
Op langere termijn hangt nachtwerk samen met een verhoogd risico op onder meer diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Dat betekent niet dat iedere nachtwerker gezondheidsproblemen krijgt. Het maakt wel duidelijk waarom preventieve aandacht belangrijk is.
Begin bij de risico’s in jouw organisatie
Een verpleegkundige, magazijnmedewerker en beveiliger kunnen allemaal nachtdiensten draaien, terwijl hun werkzaamheden sterk verschillen.
Kijk daarom eerst naar de situatie binnen jouw organisatie. Hoe zijn de diensten opgebouwd? Welke taken voeren medewerkers ’s nachts uit? Is er sprake van fysieke belasting, hoge werkdruk of alleen werken?
De risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) vormt de basis voor een passend PAGO. Bespreek met de bedrijfsarts welke risico’s nader onderzocht moeten worden en welke inhoud daarbij past. Een algemene gezondheidscheck dekt de risico’s van nachtwerk niet automatisch af.
Welke onderwerpen kunnen in het onderzoek terugkomen?
Afhankelijk van de risico’s en het advies van de bedrijfsarts kan het onderzoek aandacht besteden aan:
- Slaap: lukt het om voldoende en goed te slapen rondom de diensten?
- Herstel: voelt een medewerker zich voldoende uitgerust voor een volgende dienst?
- Vermoeidheid en alertheid: zijn er momenten waarop wakker blijven of concentreren moeilijk is?
- Gezondheidsklachten: zijn er signalen die aanleiding geven tot verdere beoordeling?
- Werkomstandigheden: ervaren medewerkers knelpunten of onveilige situaties tijdens het nachtwerk?
Niet iedere medewerker heeft dezelfde onderzoeken of metingen nodig. Laat de keuze voor vragenlijsten, gesprekken en eventuele aanvullende onderzoeken aansluiten op de vraag die je wilt beantwoorden.
Wacht niet tot medewerkers klachten krijgen
Preventief onderzoek is ook relevant voordat iemand met nachtwerk begint. De werkgever moet medewerkers die voor het eerst nachtarbeid gaan verrichten de gelegenheid bieden om vooraf een arbeidsgezondheidskundig onderzoek te ondergaan.
Ook daarna blijft periodieke aandacht nodig. Bespreek met de bedrijfsarts welke frequentie passend is bij de risico’s en de medewerkers die ermee te maken hebben. Een eenmalige check vervangt geen doorlopende aandacht voor gezond werken.
Kijk ook naar het rooster en de organisatie van het werk
Een onderzoek kan signalen zichtbaar maken. Vervolgens is de vraag wat je ermee doet.
Stel dat medewerkers aangeven weinig hersteltijd te ervaren. Dan is het zinvol om te kijken naar de opeenvolging van diensten, overwerk en de haalbaarheid van pauzes. Welke knelpunten kunnen jullie in de planning of bezetting aanpakken?
Bespreek met deskundigen of nachtwerk beperkt kan worden en welke aanpassingen passend zijn. Adviezen over slaap of leefstijl kunnen onderdeel zijn van de ondersteuning, maar nemen de belasting van nachtwerk niet weg.
Maak deelname bereikbaar voor nachtwerkers
Een praktische vraag die je makkelijk over het hoofd ziet: wanneer kunnen nachtwerkers aan het onderzoek deelnemen?
Een afspraak direct na een lange nachtdienst kan onhandig zijn. Alleen afspraken aanbieden tijdens kantooruren kan eveneens een drempel vormen. Stem daarom met de aanbieder af welke planning past bij de roosters.
Denk ook aan de terugkoppeling. Kan een medewerker op een geschikt moment vragen stellen? En is duidelijk waar iemand terechtkan wanneer klachten ontstaan, zonder te hoeven wachten op het volgende onderzoek?
Houd persoonlijke uitslagen vertrouwelijk
De persoonlijke medische resultaten worden niet met jou als werkgever gedeeld. De medewerker krijgt een eigen terugkoppeling en, waar nodig, advies over vervolgstappen.
Op organisatieniveau kan een groepsrapportage inzicht geven in algemene aandachtspunten, mits de privacy gewaarborgd is en de resultaten niet naar individuele medewerkers te herleiden zijn.
Vergelijk aanbieders op hun aanpak van nachtwerk
Wil je een PMO of PAGO organiseren voor medewerkers die ’s nachts werken? Vraag aanbieders dan hoe zij dit onderwerp meenemen.
Welke ervaring hebben zij met jouw sector? Hoe wordt de bedrijfsarts betrokken? Welke onderwerpen onderzoeken zij en waarom? En hoe helpen zij bij de vertaling naar passende maatregelen?
Via PMO Vergelijk Direct vergelijk je aanbieders en vraag je offertes aan. Vermeld bij je aanvraag dat medewerkers nachtdiensten draaien. Zo kunnen aanbieders hun voorstel afstemmen op de werksituatie en de vragen binnen jouw organisatie.
